Odcinki w układzie współrzędnych
Jak obliczyć długość odcinka i znaleźć jego środek
Współrzędne, odcinki poziome i ukośne, środek odcinka i ćwiczenia.
→ następny krokF pełny ekran zielone kropki na rysunkach można przeciągać
Kto mieszka bliżej szkoły?
Bok kratki to 100 m. Ola idzie do szkoły prosto ulicą: 6 kratek, czyli 600 m.
Kuba idzie ulicami 3 kratki w bok i 4 w górę: razem 7 kratek, czyli 700 m.
A gdyby oboje szli na przełaj, w linii prostej? Kto ma wtedy bliżej?
Zgadnij. Za kilka slajdów to obliczysz.
Współrzędne punktu
- Zapisujemy P = (x, y). Pierwsza współrzędna x (odcięta) mówi, o ile przesuwamy się w prawo albo w lewo. Druga y (rzędna) mówi, o ile w górę albo w dół.
- Punkt kratowy ma obie współrzędne całkowite. Leży na skrzyżowaniu linii kratki.
- (1, 4) i (4, 1) to dwa różne punkty. Kolejność ma znaczenie.
Przeciągnij punkt P do punktu (−3, 2).
Odcinek poziomy i pionowy
Zasada: od większej współrzędnej odejmij mniejszą albo po prostu policz kratki.
Oblicz długość odcinka
a) E = (−7, 2), F = (4, 2)
Podpowiedź: punkt E leży 7 kratek na lewo od osi y, a punkt F 4 kratki na prawo. Policz 4 − (−7). Długość nie może być ujemna.
b) G = (3, −5), H = (3, −1)
Podpowiedź: oba końce leżą pod osią x. Policz kratki od −5 do −1, czyli −1 − (−5).
Dorysuj trójkąt prostokątny
Wracamy do Kuby: 3 kratki i 4 kratki, więc w linii prostej 5 kratek, czyli 500 m. To mniej niż 600 m, które ma do przejścia Ola. Kuba ma bliżej.
Przeciągnij końce odcinka
Przeciągnij końce odcinka A i B, a trójkąt narysuje się sam.
Przyprostokątne trójkąta to różnice współrzędnych.
Gdy wynik nie jest liczbą całkowitą
Sprawdź, czy wynik ma sens: 25 = 5 i 36 = 6, więc 29 to trochę ponad 5. To mniej niż droga po liniach kratki (7) i więcej niż dłuższa przyprostokątna (5). Wynik pasuje.
Oblicz długość odcinka ukośnego
a) P = (−4, −2), R = (2, 6)
Podpowiedź: w poziomie 2 − (−4), w pionie 6 − (−2). Wynik 14 to droga po kratkach, a 100 to kwadrat długości. Na końcu pierwiastek.
b) K = (1, −3), L = (4, 3)
Podpowiedź: w poziomie 3, w pionie 6. Kwadraty dodajesz: 9 + 36. Wynik nie jest liczbą całkowitą, więc wpisz go z pierwiastkiem. 6,7 to tylko przybliżenie.
Środek to średnia współrzędnych
Przeciągnij końce A i B, a środek S przesunie się sam.
Środek i drugi koniec odcinka
Wynik wpisz w nawiasie, np. (3, −2). Minus wpisz zwykłym znakiem - z klawiatury.
a) K = (−5, 4), L = (3, −6). Podaj współrzędne środka odcinka KL.
Podpowiedź: dodaj współrzędne x i podziel przez 2, potem to samo z y. Środek to połowa sumy, nie połowa różnicy.
b) Punkt S = (2, 1) jest środkiem odcinka AB, a A = (−1, 4). Podaj współrzędne punktu B.
Podpowiedź: sprawdź, o ile przesuwasz się z A do S, i zrób to samo przesunięcie jeszcze raz, od S. Środkiem jest S, nie A.
Egzamin ósmoklasisty 2021, zadanie 17
Adam mieszka w miejscowości Bocianowo, a jego kolega Bartek – w miejscowości Żabno. Adam umówił się z Bartkiem w Żabnie na godzinę 18:00. Wyjechał z Bocianowa na skuterze o godzinie 17:20. Średnia prędkość jazdy Adama była równa 25 kmh.
Na kwadratowej siatce Adam przedstawił schemat trasy, którą jechał.
O której godzinie Adam dotarł na spotkanie z Bartkiem? Zapisz obliczenia.
Podpowiedź: policz długość całej trasy. Odcinek ze Stawiska do Bajorka to przeciwprostokątna trójkąta o przyprostokątnych 3 km i 4 km. Potem czas = droga : prędkość.
Pułapka: całe zadanie bezbłędnie rozwiązało tylko 29% uczniów. Częsty błąd to 0,6 h = 10 min zamiast 36 min.
Odcinki w układzie współrzędnych: 4 zasady
- Odcinek poziomy albo pionowy: od większej współrzędnej odejmij mniejszą. Uważaj na minus: 6 − (−2) = 8.
- Odcinek ukośny: dorysuj trójkąt po kratkach. Przyprostokątne to różnice współrzędnych x i y. Potem twierdzenie Pitagorasa i na końcu pierwiastek.
- Środek odcinka: średnia x i średnia y. Drugi koniec: to samo przesunięcie jeszcze raz.
- Sprawdź, czy wynik ma sens: w linii prostej jest bliżej niż po liniach kratki, ale dalej niż wzdłuż dłuższej przyprostokątnej.
Karta pracy: twierdzenie Pitagorasa
5 zadań z egzaminów ósmoklasisty z rozwiązaniami krok po kroku. Darmowy PDF do wydruku.
easymat.pl/qr/pr-uklad