Przekątna kwadratu. Wysokość trójkąta równobocznego
Dwa wzory z twierdzenia Pitagorasa: skąd się biorą i jak z nich korzystać
Wyprowadzenie wzorów, animacje i ćwiczenia.
→ następny krokF pełny ekran zielone kropki na rysunkach można przeciągać
Czy kij zmieści się w pudle?
Dno pudła jest kwadratem o boku 1 m. Czy kij od szczotki o długości 1,3 m zmieści się płasko na dnie?
Wzdłuż boku na pewno nie, bo 1,3 m to więcej niż 1 m. A po przekątnej, z rogu do rogu?
Zgadnij: tak czy nie? Za kilka minut obliczysz to dokładnie, bez mierzenia.
Przekątna dzieli kwadrat na 2 trójkąty
- Przekątna łączy przeciwległe wierzchołki kwadratu. Oznaczamy ją d.
- Powstają 2 jednakowe trójkąty prostokątne.
- Przyprostokątne to boki kwadratu: a i a. Przeciwprostokątna to przekątna d.
- Dwa boki są równe, więc to trójkąt prostokątny równoramienny.
Twierdzenie Pitagorasa daje wzór
d = a2
2 ≈ 1,41, więc przekątna jest około 1,41 raza dłuższa od boku.
Kwadrat zbudowany na przekątnej (zielony) składa się z 4 połówek małego kwadratu, a mały kwadrat z 2 połówek. Jego pole jest więc 2 razy większe: d2 = 2a2.
Przekątna to zawsze bok razy 2
Przeciągnij zieloną kropkę w rogu kwadratu i obserwuj liczby w tabeli.
Wracamy do pudła: d = 1 · 2 m ≈ 1,41 m. Kij o długości 1,3 m zmieści się po przekątnej, z zapasem około 11 cm.
Liczymy w obie strony
Oblicz długość przekątnej kwadratu
Kwadrat ma bok długości 8 cm. Jaką długość ma jego przekątna?
Podpowiedź: przekątna to bok razy 2. Znak pierwiastka wstawisz przyciskiem √.
Oblicz pole kwadratu, gdy znasz przekątną
Przekątna kwadratu ma długość 12 cm. Ile wynosi pole tego kwadratu?
Podpowiedź: kwadrat to też romb. Pole rombu to iloczyn przekątnych podzielony przez 2.
Jaką wysokość ma trójkąt równoboczny?
Znak ostrzegawczy ma kształt trójkąta równobocznego o boku 90 cm. Jaką ma wysokość? Zacznijmy od prostszego przykładu: bok 6.
Wzór na wysokość i pole
Przeciągnij zieloną kropkę, żeby zmienić bok trójkąta, i obserwuj liczby w tabeli.
Trójkąt równoboczny o boku 8 cm
Oblicz wysokość tego trójkąta.
Podpowiedź: h = a32, a 8 : 2 = 4.
Oblicz pole tego trójkąta.
Podpowiedź: P = 12 · a · h, a wysokość masz już obok.
Bok, gdy znasz wysokość
Wysokość trójkąta równobocznego ma 6 cm. Jaką długość ma jego bok?
Podpowiedź: narysuj połowę trójkąta. Przyprostokątne to 6 i a2, przeciwprostokątna to a. Albo zapisz a32 = 6.
Z twierdzenia Pitagorasa: (a2)2 + 62 = a2, więc 3a24 = 36, a2 = 48 i a = 48 = 43 cm.
Egzamin ósmoklasisty 2026, zadanie 10
Dany jest trójkąt równoboczny o boku długości 2 cm.
Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F, jeśli jest fałszywe.
Pułapka: blisko 30% uczniów źle oceniło zdanie o polu. Pole i wysokość wyrażają się tą samą liczbą, bo ½ · 2 = 1. Różnią się jednostką: cm i cm2.
Rysunek pomocniczy (w arkuszu go nie było).
Dwa wzory i sposób na zapomniany wzór
- Kwadrat: d = a2.
- Trójkąt równoboczny: h = a32 i P = a234. Te wzory dotyczą tylko trójkąta równobocznego.
- W kwadracie pojawia się 2, a w trójkącie równobocznym 3.
- Nie pamiętasz wzoru? Narysuj połowę figury i użyj twierdzenia Pitagorasa.
- Wynik zostaw z pierwiastkiem: 43 to wynik dokładny, a 6,93 tylko przybliżony.
Karta pracy: twierdzenie Pitagorasa
5 zadań z egzaminów ósmoklasisty z rozwiązaniami krok po kroku. Darmowy PDF do wydruku.
easymat.pl/qr/pr-przekatna