Na lekcję i do nauki w domu

Twierdzenie Pitagorasa

Jak obliczyć trzeci bok trójkąta prostokątnego, gdy znasz dwa pozostałe

Odkrycie, wzór, przykłady i ćwiczenia.

→ następny krokF pełny ekran zielone kropki na rysunkach można przeciągać

Na początek zagadka

Ile metrów zaoszczędzisz, idąc na skos?

Trawnik przed szkołą ma 40 m na 30 m. Chodnikiem wzdłuż dwóch boków trawnika masz do przejścia 40 + 30 = 70 m.

A ścieżką wydeptaną na skos? Zgadnij: 60 m? 55 m? 50 m?

Nie musisz tego mierzyć. Za kilka minut obliczysz to w 4 linijkach.

przystanek szkoła 40 m 30 m ?
Trójkąt prostokątny

Kto jest kim w trójkącie prostokątnym

Sprawdź się: kliknij przeciwprostokątną w każdym trójkącie.

Odkryj samodzielnie

Kwadraty na bokach trójkąta

Przeciągnij zielone kropki. Policz kratki w małych kwadratach i porównaj z dużym.

DługośćPole kwadratu
Bok a39
Bok b416
Bok c525
Kąt przy wierzchołku C90°

9 + 16 = 25

Twierdzenie

Twierdzenie Pitagorasa

W trójkącie prostokątnym suma kwadratów długości przyprostokątnych jest równa kwadratowi długości przeciwprostokątnej.

a2 + b2 = c2

  • Twierdzenie dotyczy tylko trójkątów prostokątnych.
  • c to zawsze przeciwprostokątna, czyli bok naprzeciw kąta prostego.
a b c
Przykład 1: wracamy do trawnika

Szukamy przeciwprostokątnej

Przyprostokątne: 30 m i 40 m. Ścieżka to x.
302 + 402 = x2
900 + 1600 = x2
x2 = 2500/ √
x = 50 mbo 50 · 50 = 2500

Zaoszczędzisz 70 − 50 = 20 m. Uwaga: 30 + 40 = 70, a ścieżka ma 50 m. Przeciwprostokątna nie jest sumą przyprostokątnych.

przystanek szkoła 40 m 30 m x
Ćwiczenie 1

Oblicz długość przeciwprostokątnej

Przyprostokątne mają długość 5 cm i 12 cm. Jaką długość ma przeciwprostokątna?

cm

Podpowiedź: 52 + 122 = x2. Policz lewą stronę i wyciągnij pierwiastek.

52 + 122 = x2, czyli 25 + 144 = 169. x2 = 169 / √, więc x = 13 cm.
5 12 x
Przykład 2

Szukamy przyprostokątnej

Przeciwprostokątna ma 10, przyprostokątna 6. Szukasz drugiej przyprostokątnej x. Dodajesz kwadraty czy odejmujesz?

x2 + 62 = 102
x2 + 36 = 100/ −36
x2 = 64/ √
x = 8

Częsty błąd na egzaminie: 62 + 102 = x2. Wtedy przyprostokątna wychodzi dłuższa od przeciwprostokątnej, a to niemożliwe.

6 x 10
Ćwiczenie 2

Oblicz długość przyprostokątnej

Przeciwprostokątna ma 17 cm, a jedna przyprostokątna 8 cm. Jaką długość ma druga przyprostokątna?

cm

Podpowiedź: x2 + 82 = 172, więc x2 = 289 − 64.

x2 + 64 = 289 / −64, x2 = 225 / √, więc x = 15 cm.
8 x 17
Ćwiczenie 3

Gdy wynik nie jest liczbą całkowitą

Przeciwprostokątna ma 7 cm, a jedna przyprostokątna 3 cm. Jaką długość ma druga przyprostokątna?

cm

Znak pierwiastka wstawisz przyciskiem √.

Podpowiedź: 72 − 32 = 40, a 40 nie jest kwadratem żadnej liczby całkowitej. Wynik zostaw z pierwiastkiem.

x2 + 9 = 49 / −9, x2 = 40 / √, więc x = 40 cm. Po uproszczeniu to 210 cm. To liczba między 6 a 7, bo 62 = 36 i 72 = 49, w przybliżeniu 6,3 cm.
3 x 7
Ćwiczenie 4

Na jakiej wysokości drabina dotknie ściany?

Drabina strażacka ma 10 m długości. Jej dolny koniec stoi 6 m od ściany budynku. Na jakiej wysokości drabina dotyka ściany?

m

Podpowiedź: drabina to przeciwprostokątna. x2 + 62 = 102.

x2 + 36 = 100 / −36, x2 = 64 / √, więc x = 8 m. Sprawdzenie: 62 + 82 = 36 + 64 = 100 = 102.
10 m 6 m x
Tak było na egzaminie

Egzamin ósmoklasisty 2019, zadanie 13

2019 zadanie 13 · 1 punkt

Na rysunku przedstawiono czworokąt zbudowany z dwóch trójkątów prostokątnych. Dane są długości boków |AB| = |BC| = 1 oraz |AD| = 2.

Długość boku CD jest równa

Najpierw trójkąt ABD: |BD|2 = 12 + (2)2 = 1 + 2 = 3.
Potem trójkąt BCD: |CD|2 = 3 + 12 = 4, więc |CD| = 2. Odpowiedź B.

Pułapka: 3 (odpowiedź A) to długość BD, nie CD. Wybierają ją ci, którzy zatrzymują się po pierwszym trójkącie.

A B C D
Dobrze odpowiedziało47%ósmoklasistów
Do zapamiętania

Twierdzenie Pitagorasa w 3 krokach

  • Znajdź kąt prosty. Naprzeciw niego leży przeciwprostokątna, najdłuższy bok.
  • Zapisz równanie, np. x2 + 62 = 102. Przeciwprostokątna jest sama po jednej stronie.
  • Szukasz przeciwprostokątnej: dodajesz kwadraty. Szukasz przyprostokątnej: odejmujesz. Na końcu pierwiastek.

Sprawdź, czy wynik ma sens: przeciwprostokątna jest najdłuższa, ale krótsza od sumy przyprostokątnych. Trójki warte zapamiętania: 3, 4, 5 (trójkąt egipski) · 6, 8, 10 · 5, 12, 13 · 8, 15, 17.

Karta pracy: twierdzenie Pitagorasa

5 zadań z egzaminów ósmoklasisty z rozwiązaniami krok po kroku. Darmowy PDF do wydruku.

easymat.pl/qr/pr-pitagoras